Vladimir Kolarić: Šta sve može da bude čovek – Strip Danijelea Meučija o Tesli

Danijele Meuči kaže da Nikola Tesla u Italiji nije previše poznat i istican, pre svega zbog spora oko prestiža sa Markonijem, pa Italijani kao svoj patriotski zadatak vole da vide isticanje svog sunarodnika naspram srpskog, američkog i svetskog genija. Ovaj italijanski dizajner, ilustrator i strip autor u svom stripu „Nikola Tesla – čovek koji je oblikovao budućnost“ (Komshe, Beograd, 2022) o Tesli nije želeo da govori samo kao o naučniku, nabrajajući njegove nesporne zasluge za razvoj nauke, tehnike i tehnologije, već pre svega kao o čoveku, koji je prošao kroz mnoge borbe u životu i savladao mnoga iskušenja, stvorivši veliko i univerzalno delo i napredujući i realizujući se kao ličnost.

Meuči je protiv mistifikovanja Teslinog lika i dela, koje je dosta prisutno, posebno u popularnoj kulturi i pseudonauci, i – kako je istakao na konferenciji „Beogradski kotrapunkt“ u junu 2022. godine – smatra da Teslu ne treba prikazivati kao superjunaka u ključu onih iz stripova i filmova, već kao čoveka koji je istinski superjunak ne zbog nadprirodnih moći, nego kao neko ko je bio spreman da izađe iz svoje zone konfora. Tesla je za njega čovek jake volje i jasnog usmerenja, koji se nije zarobljavao vezivanjem za materijalna dobra i bio spreman na rizik i samoprevazilaženje, pripravan na nerazumevanje, odbacivanje i ismevanje, najpre zbog toga što je bio čovek budućnosti, čije ideje mnogi jednostavnu nisu mogli da razumeju, jer za njih nije sazrela opšta svest. Tesla je bio jedan od onih retkih ljudi u istoriji koji se nisu kretali u okvirima opšte svesti epohe, nego su išli ispred nje, anticipirali novo i tako zapravo stvarali, oblikovali svet i njegovu budućnost.

Njegov strip je nastao na osnovu intervjua koji je Tesla 1935. godine dao novinaru Džordžu Vireku za časopis „Liberti“, koji i predstavlja narativni okvir stripa, zamišljenog kao Teslino izlaganje u prvom licu o svom životu, hronološki, uz povremene obrte vremenskih perspektiva. Strip je vizuelno realizovan u tehnici akvarela, sa tablama koje imaju izrazitiju vizualnu nego narativnu dinamiku, uz više naratorskih i sasvim malo dijaloških deonica u „oblačićima“. Svaki kvadrat stripa je veoma lepa i relativno samosvojna slika, svojevrstan tablo, čija struktura i akvarelna tehnika asociraju pre na prostor sećanja prizvanih u stvarnost, nego na prezentnu stvarnost pripovednog trenutka.

Ovaj strip je faktografski precizan, dobro istražen, ali ne radi se o prosto namenskom i edukativnom delu, već onom koje svojom vizuelnom, pa i likovnom lepotom, kao i sposobnošću da evokativno i rafinirano predstavi mnogobrojne – parafrazirajući Tesline reči navedene u stripi – „suptilne uticaje koji su oblikovali njegovu sudbinu“, svakako poprima umetnički karakter.

 

Meuči Teslu nesumnjivo vidi kao Srbina, ukorenjenog u svojoj tradiciji i identitetu, ne negirajući univerzalni značaj njegovog genija i snagu njegove ličnosti, domete njegovog ličnog razvoja, koji prevazilazi uobičajene i samonametnute ljudske granice, ali ne mistifujući ga i ne idealizujući, predstavajući ga pre svega kao čoveka. Danijele Meuči se istražujuću Teslu čak preselio u Srbiju, gde živi i radi već godinama, što mnogo govori o njegovom odnosu prema narodu iz kog je potekao veliki naučnik, osećajući u njemu, ili nadajući se i u njega prizivajući, nešto od Teslinog otkrivalačkog i slobodnog duha.

Poslednje poglavlje stripa je neka vrsta epiloga smeštenog u naše vreme, posvećenog Teslinoj zaostavštini, kao rezultatu Teslinog „truda i nade“, ali koje priziva trud i nadu za svakog od nas pojedinačno, za naš narod i za sve ljude, da će nam Teslin primer, život, energija, a ne samo otkrića, pomoći da dostignemo svoja najdublja ljudska naznačenja. Teslino najveće dostinuće je, kao da sugeriše italijanski autor, u tome je što je pokazao šta može biti čovek, pre u smislu unutrašnje samoizgradnje i samorealizacije, nego spoljašnjih postignuća, ali koja, ako su vrhunska, ne mogu ne počivati na onom prvom. Najveće Teslini dostignuće je, u tom smslu, on sam, pokazujući da je ostvarena i otvorena ljudska ličnost najveći izvor i posrednik svega najboljeg što se stvara i događa u svetu.

Strip „Nikola Tesla – čovek koji je oblikovao budućnost“ izdat je premijerno u Srbiji, na našem jeziku, u dobro i kvalitetno realizovanoj knjizi, a već se pojavilo i izdanje na engleskom („Nikola Tesla – The Man Who Defined the Future“), dok su u planu i ona na drugom jezicima. To je lepa, privlačna i pametna knjiga, koja na pravi način predstavlja Teslu kao univerzalnu, svečovečansku i svesvetku vrednost, bez mistifikacija i banalizacija, ali ipak ukorenjenog u kuturi svog porekla, otkrivajuću u njoj naslage i bljeskove kojih često nismo svesni, a koje nam ponekad, kao ovaj put, i neko ko nije odavde može pomoći da osvestimo, a time potencijalno pustimo u dejstvo. Tesla u tom smislu ne traba da bude predmet neke naše nacionalne gordosti i samozaljubljenosti, već naša najsvetlija slika pred svetom i pred nama samima, koja u nama otkriva nešto čega smo premalo svesni, a što može da zainteresuje i privuče ljude sa svih strana, pomažući im da saznaju i dožive nešto duboko i suštinsko o stvarnosti u kojoj svi mi živimo, a time i o sebi samima. Ova knjiga može da bude od onih koji će nam pomoći da povratimo nešto od čini se nepovratno izgubljenog samopouzdanja i samopoštovanja, kako bi kao kultura i kao pojedinci mogli da ostvarimo najviše onog što je u nama, prevazilazeći pasivnost i defetizam koliko samoprezira, toliko i samoumišljenosti.

Autor: dr Vladimir Kolarić

Tekst je preuzet sa portala Patmos